Türkiye’ de Kalite Altyapısının Desteklenmesi

Soru: Projeden yararlanacak taraflar, kendi çıkarlarının karar alma mekanizmasında yansıtıldığını nasıl kontrol edebilirler?

Cevap: Proje Kurulunun üyeleri, her zaman, temsil ettikleri sektörün çıkarlarını Kurula aktarmaktan sorumludur. Projeden yararlanacaklar, bu bağlamda, kendi temsilcileri ile bağlantıda olmalıdırlar. Proje Kurulunun temsilcileri ile bağlantı kurma, her şeyden daha çok projeden yararlanacakların çabalarına bağlıdır.

Bununla birlikte, programın yönetimi, Uygunluk Değerlendirme Kurulu (UDK) olarak bilinen katılımcı platform tarafından desteklenmektedir. Kurul, teknik uyum sürecine doğrudan katılan kamu ve özel sektör temsilcilerini kapsayan uygunluk değerlendirme konusundaki danışma mekanizmasıdır. Bahsi geçen kurul, kamu ve özel sektör temsilcilerini, uygunluk değerlendirme uygulayıcılarını (Laboratuvarlar, onaylanmış kuruluşlar vs.), ticaret ve meslek odalarını ve akademik kuruluşları kapsar. UDK, projenin gelişimi ve uygunluk değerlendirme ile ilgili konuları müzakere edecek, belirli sektörlerdeki ilgili grupların birlikte çalışmasını teşvik eden ve farklı direktifleri kapsayan Çalışma Grupları (henüz bunlar yoktur) oluşturacak, Uzmanlık Merkezi tarafından hazırlanan materyaller aracılığıyla programı üyelere tanıtacak ve yıllık çalışma planlarının ve üç aylık eylem planlarının hazırlanmasında görüşü alınacak danışma kuruludur.

Dolayısıyla, projeden yararlananların çıkarlarının yansıtıldığını denetleyecek yeterli mekanizma bulunmaktadır. Projeden faydalanmak için projeden yararlanacakların bu mekanizmalara katılmaları önemlidir.

Soru: Destek almak için projeye nasıl başvurulabilir?

Cevap: Bu Projenin dört unsuru vardır. Bu unsurlar, yasal ve teknik tavsiye, kuruluş oluşturma desteği, ilgi uyandırma ve bilgi transferidir. İlk üç unsur, alt projeleri başlatmak amacıyla ihale edilecektir. Bu unsurları uygulama usul ve esasları, sanayi ve kamu sektörünün ihtiyaçlarını, ülke raporunu ve bunu izleyen stratejinin sonucunu göz önünde bulundurarak Uzmanlık Merkezi tarafından hazırlanacaktır. Projenin bu unsurları gerçekleştirmesi için, konu ile ilgili tüm tarafların Proje Kurulu ve Uygunluk Değerlendirme Kurulu aracılığıyla ihtiyaçlarını ve sorunlarını etkili bir şekilde belirtmeleri önemlidir.

Dördüncü unsur, bilgi transferi, uzman ziyaretleri, Çalıştaylar, seminerler ve eğitim yoluyla kısa dönemli teknik destek sağlamaktır. Kısa dönemli hizmet ile ilgili hizmetler hemen verilmektedir.

Soru: Gümrük Birliği ve bu program arasındaki bağlantı nedir? Katılım süreci ile ilgili olarak program hangi aşamadadır?

Cevap: Sözü edilen program, Gümrük Birliği Kararı ve 2/97 sayılı AT- Türkiye Ortaklık Konseyi Kararı ile ilgilidir. Program, Gümrük Birliği kararlarının zorunlu kıldığı teknik uyumun yürürlüğe konması konusunda çalışan Türk kamu ve özel sektörünün teknik destek ihtiyaçını ele almaktadır. Katılım süreci kapsamında Türkiye ticaretteki teknik engellerin önlenmesi nedeniyle malların serbest dolaşımı konusundaki müktesebatı kapsayan müktesebat uyumu ile mevzuatını uyumlaştırmak zorunda olduğundan, program katılım sürecini de ele almaktadır.

Soru: Diğer aday ülkeler benzer bir programdan yararlandı mı ?

Cevap: Kalite Altyapısının Desteklenmesi, PHARE Programı kapsamında finanse edilen Avrupa Komisyonu’ nun PRAQ III programından esinlendi. PRAQ III programı, AB mevzuatı ile mevzuatlarını uyumlaştıran ve AB’ nin altyapısı ile kendi altyapılarını yaklaştıran aday ülkelere yardım eden çok ülkeli bir programdır. Program, farklı aday ülkelerin katılımı ile bölgesel düzeyde toplanan enformasyon faaliyetlerini, eğitimi, Çalıştayları ve illere yapılan gezileri kapsar.

Bununla birlikte, Kalite Altyapısının Desteklenmesi projesi, yalnızca Türkiye için tasarlanmıştır ve ulusal düzeyde uygulanacaktır.

Soru: Proje nasıl tasarlandı? (Kimlerin fikrine başvuruldu, kime danışıldı, kim hazırladı vs.)

Cevap: Bu projenin, bütçe kaynağı MEDA II Programıdır. MEDA Programı kapsamında, Avrupa Komisyonu fonlarını planlayan ulusal koordinatör, Devlet Planlama Kuruluşu’ nun teknik desteğini alan Hazine Müsteşarlığı’ dır. Bu proje fikri, Avrupa Komisyonu ve Hazine Müsteşarlığı arasında 1998 yılında yapılan planlama müzakereleri sırasında finansmana yönelik öncelikli alan olarak ilk kez ortaya çıktı. Temmuz 1998 tarihinde, Komisyon tarafından görevlendirilen bir grup uzman Türkiye’ ye geldi ve Türk sanayi ve kamu sektörü (TSE, TÜBITAK, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, TÜSIAD, IKV, İstanbul Sanayi Odası, TAYSAD, Giyim Sanayicileri Kuruluşu, Beyaz Eşya Sanayi Kuruluşu, KaIDer, Farmasötik Sanayi Kuruluşu, Giyim Sanayi Kuruluşu, Makine Üreticileri Birliği, KOSGEB’ i kapsayan) ile yoğun müzakerelerde bulundu. Bu müzakereler sonucu ilk kavram çalışması hazırlandı. Daha sonra, farklı kuruluşlar (TSE, OSD, Sanayi Bakanlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Hazine Bakanlığı, UME, ESIM, KaIDer, ITKIB vs.’yi kapsayan) ile toplantılar düzenleyen uzmanlar ile 1998 yılında başka bir misyon düzenlendi. Ayrıntılı araştırmalar ve müzakereler sonucunda, program 2000 yılında hazırlandı ve MEDA Programının 2000 yılı bütçesinden finansman sağlamak için Avrupa Komisyonu onay mekanizmalarına sunuldu. Finansman Anlaşması, Nisan 2001 tarihinde imzalandı.

Soru: Proje hakında bilgi verebilirmisiniz?

Cevap: MEDA II programı kapsamındaki proje, Gümrük Birliği Kararı ile doğrudan ilgili alanlarda, özellikle ticaretteki teknik engellerle ilgili kısımlarda olmak üzere, Türkiye’ deki özel sektör ile kamu sektörünü, teknik mevzuat uyumu ve kalite altyapılarını AB’ nin seviyesine getirme sürecinde desteklemeyi amaçlar.

Soru: Uzmanlık Merkezinin dışında, projenin uygulanmasından sorumlu başka kuruluşlar var mı?

Cevap: Uzmanlık Merkezi ve Proje Kurulu, projenin uygulanmasından sorumludurlar.

Soru: Bu proje ne kadar zamandır uygulamadadır?

Cevap: Proje, Temmuz 2002 tarihinden beri uygulamadadır.

Soru: Proje, Türkiye’ de kalite altyapısının gelişmesini nasıl desteklemektedir?

Cevap: Özel sektörün yanında kamu sektörüne yardımcı olmayı amaçlayan yoğun bir program Türkiye’ de zaten vardır. Kısa dönemli uzmanlık ve uzun dönemli destek programları devam etmektedir. Aynı zamanda, ‘Uygunluk Değerlendirme Kurulu’ kuruldu ve bununla ilgili çalışmalr devam etmektedir. Bu konu hakkındaki Mutabakat Belgesi imzalanmıştır ve bu kurul ile ilgili Yönetmelik hazırlanmaktadır. Projenin eylem planı tamamlanmıştır. Uzun dönemli teknik destek programları Uzmanlık Merkezi ve Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu tarafından hazırlanmaktadır. İhale edildikten sonra, ilk uzun dönemli alt proje, Haziran veya Temmuz itibariyle başlayacaktır.

Soru: Hangi kuruluşlar AB uygulamaları hakkında bilgilendirilmiştir?

Cevap: Tüm bakanlıklar ve özel sektör bilgilendirilmiştir. Bilgilendirilen kuruluşlara örnek olarak Dış Ticaret Müsteşarlığı, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Tewlecom, KOSGEB, Tarım Bakanlığı, Avrupa Birliği Genel Sekreterliği vs. verilebilir.

Soru: Özel sektör AB uygulamaları hakkında nasıl bilgilendirilmiştir?

Cevap: İstanbul, Bursa, İzmir, Denizli, Gebze, Ankara’da özel sektöre için tanıtım toplantıları düzenlendi. Proje Kurulu üyesi KalDer aracılığıyla, İstanbul’ da 13-15 Ekim 2003 tarihleri arasında düzenlenen 12. Ulusal Kalite Kongresinde ve Ankara’ da 12-13 Temmuz 2003 tarihlerinde düzenlenen 4. Kamu Kalite Sempozyumunda sunumlar yapıldı.

Soru: Avrupa Komisyonu, bu programın uygulanması için neden CEN (Avrupa Standardizasyon Komitesini)’ i seçti ?

Cevap: CEN, dünya ve Avrupa’ daki kuruluşlar ile işbirliği yaparak Avrupa’ daki ihtiyari teknik uyumu geliştiren kamu yararına çalışan bir kuruluştur.

Projenin görev tanım belgesinde belirtilen görevler için gerekli teknik uzmanlığa sahiptir ve farklı teknik komitelere bağlı olarak büyük bir uzman kadrosu ile çalışmaktadır.

Bununla birlikte, CEN, PRAQ Ill Programının uygulayıcı kuruluşudur ve teknik destekprogramlarının yönetimi konusunda kapsamlı bilgiye sahiptir.

Soru: Uzmanlık Merkezinin kurulması ve çalıştırılması için neden BSI (İngiltere Standardizasyon Kuruluşu) seçildi?

Cevap: BSI, CEN’in üyesidir ve Türkiye’ de deneyime sahiptir. Proje ofislerinin kurulması ve çalıştırılması konusunda uygulamalı deneyime de sahiptir. BSI, bu program kapsamında CEN’ in alt yüklenicisidir.

Soru: Proje Kurulu nasıl seçildi?

Cevap: Proje Kurulu, programın önceliklerine ve Uzmanlık Merkezi tarafından hazırlanan çalışma planına ilişkin koşullara uygun kararları almaktan sorumludur. Kurulun aldığı kararlar, proje için temin edilen fonların dağıtılması ile ilgilidir. Bu nedenle, Proje Kurulunun üyeleri, çıkar karmaşasını önlemek amacıyla proje için tahsis edilen fonları kullanamaz (örneğin; Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu hibe yardımlarıyla projenin hedef gruplarının yerine kendi teknik personeli için eğitim düzenlemek isterse, Temsilcilik kendine finansman sağlayabilecek durumda olduğundan bu durum çıkar karmaşasına yol açacaktır).

Projeden doğrudan yararlanacak kesimler, teknik uyum sürecine katılan Türk kamu ve özel sektör çalışanlarıdır. Proje, aynı zamanda, ticaret ve sanayi odalarını, odalar birliğini, TÜRKAK, TSE, TÜBITAK ve KOSGEB gibi kamu ve yarı-kamu kuruluşlarını kapsar. Sözü edilen program, Proje Kurulu üyelerinin değil bahsedilen sektörlerin ihtiyaçlarını ele almayı amaçlar.

Nitelikli personele sahip ve teknik konulara hakim KalDer desteğe gerek duymadığından, Proje Kurulunda sanayi sektörünü temsil edecek kuruluş olarak seçilmiştir. KalDer’ in çalışmaları, projenin hedeflediği ‘Kalite’ kavramı ile aynı doğrultudadır. KalDer, kendi içinde işleyen bir kuruluş olmasından daha çok sanayi sektörü ile doğrudan bağlantılı gönüllü kuruluşlarla çalışan esnek, dinamik ve küçük bir kuruluştur. Sanayi sektörünün sorunları ile doğrudan ilgilenir.

Dış Ticaret Müsteşarlığı Standardizasyon Genel Müdürlüğü, Gümrük Birliği Kararı’ ndan doğan teknik uyum sürecinin gerçekleştirilen koordinatördür. Gümrük Birliği ile ilgili müzakereler sırasında, çok fazla deneyim ve teknik bilgi edinmişlerdir. Projeden yararlanacak bütün tarafları, eşit bir şekilde temsil eder.

KISA DÖNEMLİ TEKNİK DESTEK

Soru: Kısa Dönemli Teknik Destek hakkında bilgi kimden alınabilir?

Cevap: Telefon (0312 448 27 51) veya e-mail (selami.bezen@expert-centre.org) aracılığıyla Selami Bezen ile bağlantı kurabilirsiniz.

Soru: Eğitimler hakkında bilgi verebilirmisiniz?

Cevap: Eğİtim ve danışmanlık hizmetleri, AB Mevzuatı, Standardizasyon, Akreditasyon, Muayene & Test ve Metroloji alanlarında verilmektedir. Daha fazla bilgi için, bakınız KDTD.

Soru: Eğitimler nerede yapılmaktadır?

Cevap: Eğitimler, Proje Kurulunun değerlendirmesinden sonra, Türkiye’ deki bölge veya şehirlerde yapılır.

Soru: Eğitimler ne kadar sürmektedir? Eğitim süresini belirleyebilirmiyiz?

Cevap: Eğitimler en az 3 en fazla 5 gün sürmektedir. Eğitimlerin süresi, eğitimden yararlanacak taraflara danışılarak belirlenmektedir.

Soru: Bugüne kadar projeden kimler faydalanmıştır?

Cevap: Kamu sektöründen Sağlık Bakanlığı ve Telekomünikasyon Kurumu ve özel sektörden Türkiye Çimento Üreticileri Federasyonu, projeden destek almıştır.

Soru: Eğitimlerin onaylanmasından kim sorumludur? Onay süreci hakkında bilgi verirmisiniz?

Cevap: Proje Kurulu ( DTM, KalDer, AB), talep edilen kısa dönemli uzmanlığı onaylamaktadır. Uzmanlık Merkezi, talepleri tarayıp, Proje Kuruluna sunmaktadır.

Soru: Projenin kollektif olması gerektigi söyleniyor. Örneğin; "Laboratuvar akreditasyonu" konusunda birden fazla mı basvuru olması gerekiyor yoksa sektor olarak mı degerlendiriyorsunuz?

Cevap: Teknik destek talebinin kollektif olmalıdır ve başvuru formu temsilci bir kuruluş (meslek kuruluşları, Sanayi ve Ticaret Odaları, Sanayi Odaları, Ticaret Odaları...) tarafından sunulmalıdır.

Aynı konuda çalışan kuruluşlar ve firmalar, eğitimlerden yararlanabilir. Türkiye' de laboratuvar akreditasyonu, TÜRKAK tarafından yapılmaktadır. Başvuru formunun Ekinde belirtildiği gibi Standardizasyon, Akreditasyon, Metroloji, Belgelendirme, Muayene ve Test kısa dönemli teknik destek kapsamındadır. Başvurular, sektörel temelde değerlendirilmektedir. Bütün başvurular, bireysel değil kollektif olarak değerlendirilmektedir.

Ödeme

Soru: Ödeme koşulları nelerdir?

Cevap: Avrupa Komisyonun finanse ettiği projeye yararlanacıların katılımı ücretsizdir.

Soru: Türkiye’ de Kalite Altyapsının Desteklenmesi Projesinin başvuru formunu doldurduk. Bu formu nereye göndereceğiz?

Cevap: Başvuru formu, hem İngilizce hem Türkçe dillerinde, Uzmanlık Merkezine gönderilmelidir.